پادشاه برساند و رسيدگى بدان شود . 14 - صدارت خاصه و عامه : در « تذكره : 2 » فرمايد : لازمهء منصب مطلق صدارت ؛ تعيين حكام شرع و مباشرين اوقاف تفويضى و ريش‌سفيدى جميع سادات و علماء و مدرسان و شيخ‌الاسلامان و پيش‌نمازان و قضاة و متوليان و حفاظ و ساير خدمهء مزارات و و مدارس و مساجد و بقاع الخير و وزراى أوقاف و نظار و مستوفيان و ساير عملهء سركار موقوفات و محرران و غسالان و حفاران با او است ، و ديوان أحداث اربعه را كه عبارت از قتل و ازالهء بكارت و شكستن دندان و كور كردن است ، و حكام شرع ديگر را مدخليت در أحداث اربعه نيست ، و امور شرعى سركار فيض آثار متعلق و مختص عاليجاه صدرخاصه است و صدر ممالك را مدخليتى در آن نيست ، و صدر خاصه روز شنبه و يك‌شنبه با ديوان‌بيگى در كشيك‌خانهء عالىقاپو بديوان مىنشيند . آن‌گاه چندين شهر كوچك را در ايران نام برده و گفته : حكام شرع آنها را صدر خاصه تعيين و امور متعلق بصدر خاصه را در اين ولايات نايب الصداره و ساير مباشرين صدر خاصه متوجه مىشده‌اند . عاليجاه صدر ممالك ، صاحب اختيار تعيين حكام شرع و مباشرين موقوفات از مزارات و مدارس و مساجد و غيرهم از كل ممالك محروسه از آذربايجان و فارس و عراق و خراسان مىباشد سواى آنچه در تحت اسم صدارت تفصيل يافته با صدر ممالك است ، و در بعضى از أزمنهء سلاطين صدارت خاصه و عامه با يك شخص بوده و مجملا عزل و نصب مباشرين موقوفات اگر تفويضى بوده باشد ، بصدور خاصه و عامه متعلق است ، و اگر شرعى باشد هيچ‌يك از حكام شرع و صدور را مدخليتى در آن نيست ، بلكه شرعا هركس را واقف اوقاف ، متولى و صاحب اختيار قرار داده مباشر خواهد بود ، و تغيير آن مخالف شريعت مقدسهء نبوى است انتهى . از آنچه نوشتيم معلوم شد كه صدارت ؛ تصرف در امور موقوفات بوده ، و آن بكلمهء عامه و خاصه مقيد مىشده ، صدر عامه كه او را صدر ممالك هم مىگفته‌اند صاحب اختيار تعيين متولى چهار ولايت مذكور در ايران ، و صدر خاصه ؛ صاحب اختيار تعيين متولى شهرهاى ديگر كه ذكر شد بوده ، كه در اين شهرها هر موقوفه‌ئى كه واقف آن قرار مىداده كه توليت آن با حاكم شرع باشد ؛ اين‌ها آن حاكم شرع را تعيين مىكرده‌اند ، و اين صدر خاصه يا عامه خود در پايتخت كه اصفهان بوده مىنشسته و جاى جلوس صدر خاصه در چند روزى معين در هر هفته‌اى براى رسيدگى به اين امور در عمارت عالىقاپو بوده ، و اين‌ها هركس را براى رسيدگى به اين امور در شهرهاى ديگر معين مىكرده‌اند او را نايب الصدر مىگفته‌اند .